به کانال تلگرام تسلا بپیوندید

سیستم اطفا حریق


اجزا:
دتکتور
دتکتورها یا کاشفها وسایلی هستند که حریق را حس می‌کنند. دتکتورها انواع و اقسام خاص خود را دارند که عبارتند از:
دتکتور دودی:
وسیله‌ای است که در برابر کوچکترین اثر مقدماتی حریق (دود) حساس بوده و عکس‌العمل نشان می‌دهد. دتکتور دودی به دو نوع است:
دتکتور دودی یونیزاسیون:
دتکتور دودی یونیزاسیون دارای یک محفظه می‌باشد که با هوای بیرون در ارتباط است. فضای داخلی محفظه به وسیله یک منبع رادیواکتیو یونیزه می‌شود (یونیزاسیونمرحله‌ای است که مولکولهای هوا به یونهای مثبت و الکترونهای منفی تبدیل می‌شوند.) حال چنانچه یک ولتاژ بین این محفظه برقرار شود، یونها به طرف صفحه با قطب مخالف حرکت می‌کنند. یونهای مثبت به طرف الکترود منفی و الکترونها به سمت الکترود مثبت حرکت می‌کنند. حرکت این الکترونها و یونها یک جریان الکتریکی را بوجود می‌آورد. مقدار جریان الکتریسیته بستگی به شکل محفظه ، منبع رادیواکتیو ، ولتاژ تغذیه ، درجه حرارت و رطوبت هوا دارد. در اثر ورود هوا به این محفظه جریان الکتریسیته کاهش می‌یابد (وجود ذرات دود باعث کاهش میزان جریان الکتریسیته می‌شود.) و باعث عملکرد دتکتور شده و دتکتور فعال می‌شود.
دتکتور دودی نوری:
دتکتور دودی نوری شامل یک منبع نوری و یک عنصر حساس در مقابل نور (فتوسل) می‌باشد. هرگونه دود در فضا موجب کاهش انحراف انرژی نوری بر روی فتوسل شده و دتکتور عمل می‌نماید.
دتکتور حرارتی:
این دتکتور نسبت به افزایش درجه حرارت حساس می‌باشد. هنگامی که بر اثر آتش سوزی ، درجه حرارت محیط تغییرات غیر عادی داشته باشد، این دتکتور فعال می‌شود. دتکتور حرارتی دارای یک محفظه می‌باشد. در داخل محفظه یک بی متال وجود دارد. هوای گرم روی بی متال اثر گذاشته و گرما باعث بسته شدن کنتاکتهای آن شده و دتکتور عمل می‌کند. این دتکتور برای مکانهایی مانند آشپزخانه‌ها ، موتورخانه‌ها و ... مناسب است.
دتکتور شعله‌ای:
این دتکتورها امواج نوری غیر قابل روئیت را که به وسیله شعله آتش منتشر می‌شوند، تشخیص می‌دهند و فعال می‌شوند. این دتکتورها دارای زاویه دید مشخصی هستند که هنگام طراحی و کاربرد باید به آن توجه نمود.
شستی‌های اعلام حریق
این شستی‌ها به دو صورت موجودند: یا به صورت شستی معمولی که با فشار به آن کنتاکتها بسته یا باز شده و پیام به مرکز کنترل ارسال می‌شود و یا به صورت شستی‌های شیشه‌دار که شامل یک جعبه کوچک است که درون آن یک میکروسویچ و جلوی آن درپوش شیشه‌ای قرار دارد. با وارد نمودن ضربه‌ای کوچک به شیشه ، شیشه شکسته شده، اهرم میکروسویچ آزاد شده و کنتاکتها عمل می‌نماید و پیام به مرکز کنترل ارسال می‌شود. 
مراکز کنترل
در این مراکز که امروزه به صورت الکترونیکی وجود دارند، تمام وظایف توسط میکروپروسسورها انجام می‌شود و سیم کشی کلیه دتکتورها ، شستی‌ها ، لامپهای اعلام خبر ، وسایل صوتی خبر دهنده ، منابع تغذیه و غیره به مرکز کنترل وصل می‌شود. مراکز کنترل دارای مدارهای عیب یاب بوده و هنگام ایجاد عیوبی ناشی از قطع مدارها ، قطع برق شهر ، ضعیف بودن باتریها ، سوختگی فیوزها ، خرابی دتکتورها عمل نموده و سیگنال به مراکز کنترل ارسال شده و منطقه آتش گرفته ، شناسایی می‌شود.
در بعضی از مراکز کنترل به نام مراکز کنترل آدرس پذیر شماره دتیکوری که فعال شده است، توسط صفحه دیجیتالی نمایش دهنده ، نشان داه می‌شود و بدین ترتیب می‌توان سریعا محل وقوع حریق را شناسایی و اقدامات لازم را برای پیشگیری از توسعه حریق به عمل آورد. بعضی از مراکز کنترل اعلام حریق دارای یک ترمینال تلفن هستند که از طریق کابل کشی به مرکز آتش نشانی ارتباط پیدا می‌کنند و در صورت لزوم وقوع حریق بطور اتوماتیک به مرکز آتش نشانی اطلاع داده می‌شود.
وسایل خبر دهنده
وسایل خبر دهنده در سیستم اعلام حریق مانند آژیرها ، زنگها ، بوقها ، لامپها و ... می‌باشند که در صورت بروز حریق و شناسایی آن توسط مرکز کنترل ، فرمان گرفته و ساکنین یا افراد داخل ساختمان را مطلع می‌سازند.

نحوه عملکرد:
نحوه کارکرد سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی
سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی، شبکه ای از لوله های ثابت آب است که توسط دو منبع مختلف آب تامین می شود و دارای شیر های آب پاش در فواصل معین هستند. آب می تواند از یک مخزن و از طریق پمپ ها یا از شبکه های شهری تامین شود و جریان کافی که لوله ها را پر کند را به وجود آورد.
دهانه آب پاش ها نازل هایی هستند که باریکه ای از آب پر فشار را بر روی صفحه ی منحرف کننده می فشاند تا پس از برخورد با این صفحه به منطقه وسیعی پخش شود. یک حباب شیشه ای یا ضامن لحیم شده مانع از جاری شدن  آب می شوند که درپوش را درجای خود نگه می دارند. چنانچه افزایش دما بيش از حد تحمل حباب یا ضامن باشد، حباب شکسته و یا ضامن ذوب شده وباعث آزاد شدن مسير جريان آب و پاشش از در آب پاش مي‌شود.
گازهای داغ ناشی از آتش، دما را در سطح سقف افزایش می دهد و وقتی که دمای هوای نزدیک به درپوش به دمای ویژه رسید، درپوش آب پاش فعال خواهد شد و آب به روی آتش پاشیده می شود. تنها آب پاش های روی آتش، باز خواهند شد و بقیه بسته باقی خواهند ماند. این باعث می شود هیچ گونه آسیبی به محل هایی که آتش نگرفته است، نرسد و مقدار آب مورد نیاز کاهش یابد.
درهای آب پاش را می توان در سقف های محصور و در مجراهای کف قرار داد تا از فضاهایی که امکان آتش سوزی بدون اعلام خطر وجود دارد، محافظت شود. ممکن است در انبارهای بزرگ سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی علاوه بر سقف، در قفسه های انبار نیز قرار داده میشوند. در جاییکه آب وارد سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی می شود، یک شیر فلکه وجود دارد. این شیر فلکه به خاطر دلایل ایمنی همواره باز نگه داشته می شود و هیچ کس نمی تواند آن را ببندد. تنها به برخی افراد اجازه بستن این دریچه را می دهند تا در صورت نیاز آن را ببندد.
هنگامی که آب در سیستم به جریان می افتد توربین آبی به چرخش در می آید که موجب به صدا درآمدن زنگ خطر می شود. در این روش سیستم آب پاش هم آتش را کنترل می کند و هم علامت هشدار را فعال می کند. در اینجا سیستم هشدار با استفاده از مدارهای الکتریکی کار نمی کنند بلکه دریچه اصلی قطع آب پس از خاموش شدن آتش، سیستم را از فعالیت باز می دارد.
سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی نه فقط سطح محافظت بسیار بالایی به وجود می آورند، بلکه موقعیت هایی وجود دارند که در آنها هزینه نصب می تواند تا مقدار قابل توجهی جبران شود. کاهش آسیب ها به هنگام آتش سوزی می تواند از طریق برخی روش های غیر عامل هم حاصل شود. هنگامی که از سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی استفاده می شود نیازی به استفاده از این موارد نیست.
این امکان را می دهند تا از ساختمان ها به منظوری غیر از آنچه برای آن طراحی شده اند استفاده شود. این امکان را می دهند تا ساختمان ها به ساختمان هایی دیگر تبدیل شوند و  محدودیت های آنها را به این ترتیب برطرف می کنند.
تحت قوانین ساختمان، شما می توانید اندازه  محدوده آتش را در صورت استفاده از سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی دو برابر کنید. مزیت دیگری برای سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی وجود دارد که معمولا تنها بعد از آتش سوزی به چشم می آید. اگر در ساختمانی این سیستم وجود نداشته باشد معمولا بعد از آتش سوزی غیر قابل سکونت می شوند و ممکن است تخریب شوند. اما اتاقی که با سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی محافظت می شود می تواند معمولا در عرض چند ساعت به حالت قبلی برگردد و بقیه ساختمان نیز معمولا آسیب زیادی نمی بیند.
کاهش هزینه های مراکز آتش نشانی: آتش نشانی ها در صورت استفاده از سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی، نیاز به استخدام افراد کمتری دارند. به علاوه به هنگام آتش سوزی احتمال آسیب دیدن مامورهای آتش نشانی هم کاهش می یابد.
با کاهش آسیب به افرادی که دچار آتش سوزی شده اند، هزینه درمان و خدمات اجتماعی نیز به میزان قابل توجهی کاهش پیدا خواهد کرد. آسیب های ناشی از آتش سوزی احتمالا مشکل سازترین آسیب ها هستند و باعث مرخصی های طولانی مدت کاری می شوند، البته اگر شخص جان سالم بدر ببرد. هرچند سوختگی های خارجی از آشکارترین آسیب ها هستند اما آسیب های ریوی ناشی از بخار و دودهای داغ که معمولا برگشت پذیر نیستند و ممکن است مانع برگشت به کار شوند، دردناکتر هستند.

سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی مخصوص منازل مسکونی
همه آتش ها ابتدا کوچک هستند ولی به سرعت گسترش پیدا می کنند. اگر آتشی را بتوان به سرعت شناسایی کرد، و فورا با آن مقابله کرد، به طرز شگفت آوری به میزان آب کمی برای خاموش کردن آن لازم است. ولی اگر آتش بدون جلوگیری  گسترش پیدا کند، در عرض چند دقیقه مهارناپذیر خواهد شد. کلید کنترل آتش، واکنش سریع نسبت به آن است. طبیعتا بدون سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی ، برای اولین بار زمانی از وجود آتش سوزی باخبر می شوید که صدای زنگ هشدار آتش سوزی که به دود حساس است را بشنوید یا اینکه کسی مستقیما پی به وجود آتش سوزی ببرد. سپس باید با مرکز آتش نشانی تماس بگیرید که آن هم خود نزدیک به 15 دقیقه طول می کشد تا تیم آتش نشان خود را به محل برسانند. برپا کردن تجهیزات خود نیز 2 دقیقه طول می کشد. بنابراین از هنگام شروع آتش سوزی تا شروع مقابله با آن، آتش حدود 20 دقیقه فرصت دارد تا کسترش یابد. اما با سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی ، در پوش های این سیستم به محض شناسایی آتش فورا شروع به آب پاشیدن روی آتش می کنند و علامت هشدار به صدا در می آید تا ساکنان ساختمان فرار کنند. سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی معمولا آتش را خاموش می کند اما حتی اگر موفق به خاموش کردن آن هم نشد، می تواند آن را کنترل کرده و سرعت انتشار آن را کاهش دهد و انتشار بخارهای سمی را کم کند. بنابراین مامورین آتش نشانی در هنگام رسیدن کار کمتری دارند و آسیب کمتری خواهند دید. مهم تر از همه این که ساکنان ساختمان زمان کافی برای فرار و نجات دادن خود خواهند داشت و آتش نشانان مجبور نیستند جان خود را به خطر بیندازند. این سیستم طوری طراحی می شود تا آب به اندازه کافی برای کنترل آتش استفاده شود. برای نمونه در مقایسه با لوله آب ماشین آتش نشانی که 1000 لیتر آب در هر دقیقه تخلیه می کند، درپوش آب پاش، 40  تا 45 لیتر آب در هر دقیقه تخلیه می کند. همین مزیت، آسیب های ناشی از پاشیدن آب را به حداقل می رساند.

عیب یابی:
شستی های اعلام حریق و دتکتورهای حرارتی ساده گاهاً بجای اعلام وضعیت حریق، باعث اعلام اشکال می شوند که می تواند به معنای وصل نبودن مقاومت ۴۷۰ اٌهم در داخل شستی اعلام حریقیا دکتور حرارتی باشد. طبق استاندارد BS5839 از اول ژانویه ۱۹۹۰ باید یک مقاومت ۴۷۰ اٌهم با کدهای رنگی زرد، بنفش، قهوه ای، طلایی یا نقره ای  است که در داخل شستی های اعلام حریق و دتککتور حرارتی بصورت سری نصب شود.
اشکال تغذیه(mail fault):
– چک کنید که آیا چراغ سبز Power روش است، در غیر اینصورت تغذیه ۲۲۰ ولت و فیوز آن را کنترل کنید.
– سیم های باطری را چک کنید(باید سیم قرمز رنگ به ترمینال مثبت باتری و سیم سیاه رنگ به ترمینال منفی باطری وصل شده باشد). اگر سیم های باطری اشتباه وصل شوند، فیوز باطری خواهد سوخت که باعث روشن شدن نشانگر اشکال تغذیه می گردد.
– بررسی کنید که دو باتری ۱۲ ولت با آمپر ساعت مناسب بصورت سری به سیستم وصل شده باشند.
– بررسی کنید که کانکتورها به درستی به بردها وصل شده باشند.
– بررسی کنید که سیم های ترانس درست داخل ترمینال قرار گرفته باشند.
– چنانچه چراغ های Power و mail faultt هنوز روشن هستند، باید باتری ها را عوض کنید.

اشکالات اعلام حریق:
– مدار زونی که باعث ایجاد مشکل شده است را از ترمینال جدا کنید و مقاومت صحیح انتهای خط را به جای آن قرار دهید که به رنگ های آبی، خاکستری، قرمز، طلایی یا نقره ای هستند. – سوئیچ را در حالت Button Control قرار داده و دکمه Silence را بزنید و پس از آن دکمه Resett را فشار دهید. درصورتی که مشکل حل شد حتما سیم بندی های اعلام حریق را نیز چک کنید و در نهایت اگر وضعیت اعلام حریق ادامه یافت و مشکل برطرف نشد با فروشنده تماس بگیرید.
اشکالات زون(Zone Fault):
– مدار زونی که باعث ایجاد مشکل شده است را از ترمینال جدا کنید و مقاومت صحیح انتهای آن را بجای آن قرار دهید. در صورتی که مشکل برطرف شد حتما سیم بندی و دتکتور را مجددا چک کنید.
اشکالات آژیرها(Sounder Fault):
– فیوزهای خروجی آژیر را که بر روی برد اصلی قراردارند را آزمایش کنید و در صورت سوخته بودن آن ها را عوض کنید(فیوز ۳ آمپر)
– بررسی کنید که مقاومت انتهای خط(۶۸۰۰ اٌهم قرمز، بنفش، طلایی یا نقره ای) متصل باشد. مدار آژیر مربوطه ره از ترمینال جدا کید و خط مقاومت انتهای خط را به جای آن قرار دهید.
– در صورت برطرف شدن مشکل آژیر، سیم بندی ها را چک کرده و سوئیچ را در حالت Button Control قرار دهید و در نهایت دکمه Reset را فشار دهید.
– در صورتی که دکمه ها عمل نمی کنند، سوئیچ را در حالت Button Control قرار داده، دکمه Silence را بزنید و پس از آن دکمه Resett را فشار دهید. اگر مجددا مشکل وجود داشت، باید کانکتور اتصال سوئیچ به برد را کنترل کنید و درنهایت اگر باز هم مشکل رفع نشد با فروشنده تماس بگیرید.

بازدید سیستم
بازدید روزانه:
ابتدا بررسی کنید که چراغ سبز رنگ Power روش باشد. همچنین هیچ چراغ یا آژیر دیگری روشن نباشد. هرگونه اشکال را به تعمیرکار مربوطه گزارش داده و در فرم ثبت وقایع وارد کنید.
بازدید هفتگی:
سوئیچ را در حالت Button Control قرار داده و دکمه Reset/Test را فشار دهید. بررسی کنید که چراغ زون ها روشن می شوند و کار می کنندو شستی اعلام حریق یا سنسور را فعال کنید تا اعلام حریق آزمایش شود و عملکرد آژیر ها را کنترل کنید. حالا دستگاه را با فشار دادن دکمه Silence و Reset/Test به حالت اول بازگردانید(برای انجام این آزمایش نیاز به شخص دیگری نیز دارید). هر هفته یک زون مختلف و همچنین شستی یا سنسور را چک کنید. به همین شکل بصورت دوره ای کلیه شستی ها و سنسور ها را چک کنید. توصیه می شود نقشه از ساختمان در مورد جزئیات مربوطه به محل استقرار شستی ها و سنسورها در دسترس داشته باشید. همه شستی ها و سنسورها را بررسی کرده تا مطمئن شوید همه آن ها در دسترس می باشند.
بازدید فصلی:
گزارشات قبلی را بررسی کرده و تا تمام مشکلات قبل را تصحیح کرده باشید. باطری و اتصالات آن را بازدید کنید. مانند بازدید هفتگی در هر زون یک سنسور یا شستی را فعال کنید تا اعلام حریق آزمایش شود. برق ۲۲۰ ولت را قطع کرده و قابلیت باطری را برای تغذیه آژیرها بررسی کنید.
بازدید سالانه:
دقیقا همانند بازدید های هفتگی و فصلی عمل کنید ولی کلیه دتکتورها، شستی های اعلام حریق، آژیر ها و تجهیزات کمکی را برای عملکرد صحیح کنترل کنید. هر دو سال یا سه سال یکبار جهت اطمینان از عملکرد صحیح و عدم وجود آژیر مزاحم، دتکتورهای دودی را تمیز کنید.
هر پنچ سال یک بار:
باطری های خشک را تعویض کرده و نحوه اتصالات سیستم های اعلام حریق را بررسی کنید.